Knotwilg, icoon in het ‘Hollandse’ landschap

De knotwilg in zwaar weer

Veel natuurfotografen dragen het fotograferen in de natuur voor ‘het nageslacht’ of het vastleggen ‘nu het nog kan’, als drijfveer aan. Een uitspraak die ik onderschrijf. Het is tenslotte niets nieuws dat onze natuur onder druk staat. Of, ‘onder hoogspanning’ zoals men ook wel zegt. Steeds meer elementen in de natuur verdwijnen door onder andere verstedelijking, industrialisering en aanleg van (snel)wegen. Eén van die elementen is de Salix Alba, of te wel de knotwilg.

Canon 5DM4 ~ 38mm ~ 1/50s ~ f/13 ~ ISO 320

De knotwilg, icoon in het Hollands landschap

De knotwilg, de oudste plantensoort in Nederland èn icoon in het Hollandse landschap. Eeuwenlang diende de knotwilg als erfafscheiding van het boerenbedrijf. Knotwilgen werden langs sloten geplant om afkalving van de oevers te voorkomen. Zij leverden een beschut plekje voor het vee in het weiland. De knotwilg werd ook gebruikt voor het vervaardigen allerlei praktische toepassingen, waaronder de klomp. In zogenaamde grienden, natte akkers langs een rivier, werd de knotwilg op grote schaal verbouwd. Van de wilgentakken werden onder meer zogenaamde zinkstukken vervaardigd en toegepast bij de aanleg van dijken waaronder De Deltawerken.

Fuji Film XT3 ~ 14mm ~ 1/7s ~ f/11 ~ ISO 80

De knotwilg, een bedreigd icoon

Maar helaas verdwijnt óók de knotwilg steeds meer uit het Nederlands landschap. Natuurmonumenten spreekt zelfs van een bedreigde icoon! Boeren hebben de knotwilg niet meer ’nodig’. Het onderhoud aan de knotwilg neemt steeds meer af door het stijgen van de daarmee gepaarde kosten. Gelukkig zijn er wel veel (vrijwilligers) organisaties die zich bekommeren om de knotwilg. Op knotdagen steken vele vrijwilligers overal in Nederland de handen uit de mouwen.

Fuji Film XT3 ~ 50mm ~ 1/3s ~ f/11 ~ ISO 80

Knotwilgen fotograferen, nu kan het nog

De wilg, of het nu de kraakwilg, of de schietwilg of de knotwilg is, één ding is in ieder geval zeker; de wilg behoort tot een van mijn favoriete foto objecten. Met name de knotwilg vind ik een fascinerende boom. Fascinerend door de grillige vormen die door de jaren heen ontstaan. Maar ook omdat de knotwilg tot de verbeelding spreekt en daarom ook vaak in sprookjes wordt afgebeeld. Er zijn volgens mij maar weinig bomen die zulk een grillige en tegelijkertijd zulk mooie vormen aanneemt. Sterker nog, volgens mij is er niet een die dezelfde vorm heeft. Mijn voorliefde voor de knotwilg maakt dat ik deze fotogenieke boom al heel wat keren heb gefotografeerd en hoop deze nog lang te mogen fotograferen. Fotograferen met als doel; vastleggen voor het nageslacht. De knotwilg fotograferen nu het nog kan!

Fuji Film XT3 ~ 140mm ~ 1/20s ~ f/4.5 ~ ISO 80

Mijn favoriete knotwilgen locaties

De Heesseltsche Uiterwaarden langs de Waal tussen de plaatsen Opijnen en Heesselt. Dit zogenaamde overloopgebied van de Waal is het resultaat van de herinrichting dat plaats vond tussen 2016 en 2019. Het resultaat is een mooi, divers, spannend en uitgebreid natuur- en struingebied. Bij de herinrichting van de uiterwaarden heeft men bewust de oude knotwilgen gespaard. Zij staan op een geweldig mooie plek direct langs de oever van de nevengeul. Keurig in een rij en waarschijnlijk al vele jarenlang. De wilgen hebben allemaal de kenmerkende grillige vorm en dat maakt hen bijzonder fotogeniek. Eindeloos lang kun je er op allerlei manieren de wilgen fotograferen. Op windstille dagen laten zij zich fraai weerspiegelen in het water van de nevengeul. Bovendien sta je dan iets lager als de bomen. Hierdoor is de achtergrond nagenoeg vrij en komen de knotwilgen volledig en prachtig tot hun recht.

De Goibeldingerwaard aan de Lek. Tussen Culemborg en Everdingen, direct naast Fort Everdingen, ligt een kleine oude boomgaard met hoogstamfruitbomen. Deze boomgaard, de Armenboomgaard, was ooit eigendam van de Rooms Katholieke kerk. De opbrengst van de gaard was bestemd voor de armen uit de omgeving. Vandaag de dag zet het Geldersch Landschap en Kastelen deze traditie voort. Bovendien staat de Armenboomgaard sinds kort op de Wereld Erfgoedlijst. Aan de rand van de boomgaard staan op een dijkje een aantal oeroude knotwilgen. De hoogbejaarde leeftijd heeft overduidelijke haar sporen achtergelaten. Het is juist de extreme grilligheid die deze krasse knarren zo fotogeniek maakt. Je kunt deze knotwilgen niet echt vanaf een afstand fotograferen. Gelukkig bieden zij meer dan voldoende mogelijkheden om de details te fotograferen.

De Giessendamse Tiendweg bij Hardinxveld-Giessendam. Hier fotografeer je twee Hollandse iconen in één beeld, rijen knotwilgen en de Tiendwegse Molen. Deze molen is een zogenaamde polder wipmolen Om bij de molen te komen volg je een smal dijkje van ongeveer 1 kilometer. Geen straf, want je loopt door een haag van knotwilgen. Bij de molen heb je een aantal mogelijkheden om de molen èn de wilgen te fotograferen. In het voorjaar en de late zomer komt de zon achter de molen op, gezien vanaf het dijkje. Een uitgelezen moment om dit oer-Hollandse beeld vast te leggen. Daarbij maakt een nevelige ochtend het, wat mij betreft, meer dan de moeite waard om vroeg op te staan.

De Amerongse Bovenpolder. Rijdend vanuit het plaatsje Amerongen over de Lekdijk naar Wijk bij Duurstede, staan onderaan de dijk rijen knotwilgen. Deze bomen zijn zowel vanaf de dijk als vanaf een plekje onderaan de dijk fraai te fotograferen. Vooral als hier de uiterwaarden gevuld zijn met het overtollige water uit de Lek, kun je de knotwilgen inclusief hun spiegelbeeld fotograferen.

De knotwilg in alle jaargetijden

Het mooie van de knotwilg, tot slot, is dat deze boom in alle jaargetijden zijn fotogenialiteit niet verliest. Of deze boom nu in de vroege zomer vol in blad staat of juist helemaal kaal in de wintermaanden; de knotwilg is en blijft voor mij een plaatje. Een icoon dat niet uit het Hollandse beeld mag verdwijnen!


Hieronder nog enkele opnames die mogelijk de inspiratie opwekken

8 reacties op “Knotwilg, icoon in het ‘Hollandse’ landschap

  1. Knotwilgen, molens en water. Hollandser kan het in mijn ogen haast niet. Een mooie, kleurige zonsopkomst en mist maken het helemaal af.

  2. Inderdaad Jan er zit inderdaad een heel verschil in sluitertijd in en een snel kopje koffie gaat net denk ik. Dank voor je compliment hoe dan ook!

  3. Inderdaad Rudi, ik kan geen genoeg krijgen van deze icoon in het Hollandse landschap. Gelukkig staan er nog steeds genoeg om te fotograferen.

  4. Hans, wat een pracht serie ‘knot’ wilgen. Erg mooi de knotwilg in de sneeuw. PLAATJE ! Ook een mooi verhaal geschreven. Voor mij is de knotwilg ook favoriet.

  5. Hallo Hans,

    Mooi verhaal en mooie foto’s! Vergeleken met de sluitertijden die ik gebruik bij het fotograferen van vogels en insecten kun jij wel koffie gaan drinken terwijl je camera het werk doet! 1/1600 vs. 1/4!

Jouw reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s